درگذشتهء 585 را شرح نهج البلاغة است . ( ذريعه 14 : 123 - فهرست معارف 1 : 142 ) . 10 - مؤلف اعلام نهج البلاغة كه نمىدانيم كيست گويا اين شرح را در سدهء هفتم گويا پيش از 645 ساخته باشد اگر چه برخى آن را نخستين شرح پنداشته‌اند . شرحى است بيشتر لفظى و لغوى . در آن از سيد مرتضى به مانند درگذشته و از سيد رضى هم به مانند زنده و هم به مانند درگذشته ياد شده است . در آن بارها از وبرى كه نخستين شارح ايرانى نهج البلاغه است و به گواهى كيدرى بيهقى در معارج از آن بهره برده است ( ذريعه 14 : 139 ) و از « بعض الشرّاح » ياد مىشود و نمىتوان آن را چنان كه بر سر زبانها افتاده است نخستين شرح پنداشت . در ديباچه آمده است « سميته اعلام نهج البلاغة » . در خود شرح از شارح نامى برده نشده است ، در ذريعه ( 2 : 240 و 14 : 140 ) شارح علي بن ناصر پنداشته شده و در نسخهء رامپور « زيد بن علوى » . اين علي بن ناصر شايد همان علي بن ناصر نوقانى شافعى مدرس مشهد ( 476 - 549 ) يا علي بن ناصر بن رضاى حسينى يا علي بن ناصر بن أبي طالب حمدانى قزوينى هر دو شيعى باشد . در اين شرح بيشتر به تفسير لفظى و لغوى پرداخته شده است . در عهد اشتر هم جز تفسير لغوى چيزى ندارد . در پايان آن هم آنچه رضى سرانجام بر نهج البلاغة افزوده است شرح شده است . ( فهرست دانشگاه 5 : 1606 - اعلام الشيعة 6 : 208 - أعيان الشيعة 41 : 16 - ذريعه 2 : 240 و 14 : 129 و 140 - سپهسالار 2 : 123 - فهرست بهار 2 : 451 ش 2 413 برگ 91 پ - 156 پ نوشتهء يحيى بن أحمد بن علي رويتى در 1076 - فيلم 5046 دانشگاه از نسخهء 41 1199 رامپور به نستعليق گويا از سدهء 11 و 12 و شارح در آن زيد بن علوى خوانده شده كه بيست و سه سال پيش از مرگ رضى به نگارش در آورده است ( ) اين نسخه را سيد مرتضى حسين كتابدار كتبخانه علوم دينيه براى نوّاب حامد على خان بهادر والى رياست رامپور در 1322 فراهم كرده است . در برگهء شناسانندهء نسخه آمده است ( اعلام نهج البلاغة علي بن ناصر ) . نيز نسخهء سماوى كه به گفتهء دانشمند گرامى آقاى سيد عبد العزيز طباطبائى اكنون در كتابخانهء كاشف الغطاء شيخ محمد حسين در نجف هست و گويا هم فيلمى از آن در كتابخانهء حكيم باشد ) . آغاز : بسمله . . . الحمد للَّه الذي نجانا من مهاوى الغىّ و ظلمانه و هدانا إلى